Home       Disclaimer & Copyright       Over deze website       Sitemap       HONGS Mobiel       Contact       Links



GR-nummers en prijzen

Op veel drukwerk uit de periode 1944 - 1950 treft men prijsaanduidingen aan volgens de zogenaamde "GR" codering. De code heeft de volgende algemene structuur (afwijkingen komen echter wel voor):

G.R.[1 of 2 hoofdletters]-[nummer] [prijs]

Bekend is dat GR, gevolgd door andere hoofdletters, sloeg op een categorie (mogelijk drukwerk), het nummer daarna, deels wijst op een uitgever (of drukker) en het laatste cijfer een volgnummer is voor de productie van die firma. GRP.51 is dus ná GRP.50 geproduceerd.

De codering was een uitvloeisel van de prijsvorming die vanaf het begin van de oorlog voor diverse producten was gereguleerd door een van overheidwege ingestelde "Gemachtigde voor de Prijzen", die in de loop van de oorlogsjaren de prijzenafdelingen van de diverse rijksbureaux overnam. (zie ook deze pagina van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis en deze pagina van het Nationaal Archief). De prijsvorming had ten doel de prijzen niet (te veel) te laten stijgen ten opzichte van het niveau van 1940. Op 1 januari 1944  werd de nieuwe prijsvormings regeling officieel ook voor drukwerk van kracht, zoals aangekondigd in de Staatscourant van 17 december 1943.


Aankondiging van de nieuwe regeling
rond prijsvoorschriften voor drukwerk


De "Gemachtigde voor de Prijzen" neemt geleidelijk
alle prijsvormings afdelingen van de Rijksbureaux over

Er zijn GR-nummers gevonden op materiaal dat mogelijk (waarschijnlijk) uit eind 1944 dateert, terwijl de nummers zeker tot 1950 hebben doorgelopen, maar vanaf 1948 werden ze niet meer consequent toegepast. Soms wordt i.p.v. G.R. ook een andere begincode aangetroffen, zie ook het overzicht hieronder. Helaas zijn nog weinig concrete archiefgegevens bekend over de structuur van de codes.

Volgens Theo Gielen in ‘Berichten uit de wereld van het oude kinderboek’, maart 2000, no. 26, pagina 12, staat er in het Nieuwsblad voor de Boekhandel van 27 januari 1944 een bericht dat met deze code’s te maken heeft:

"De prijsstelling van grafisch vervaardigd speelgoed"
'[Regeling voor] gezelschapsspellen, kaartspellen, legpuzzels, kleur- en prentenboeken. Op verzoek van den fabrikant-uitgever
wordt voor dit speelgoed door den Gemachtigde voor de Prijzen een kenteeken en een gebruikersprijs (verkoopprijs voor het publiek) vastgesteld'.
 (Datum van ingang 20 december 1943.)

Wetenschappelijk onderzoek op het terrein van de GR alsmede de elders beschreven K- of Kennummers is voorgesteld door Mw. Jeannette Kok van de Koninklijke Bibliotheek Den Haag onder de titel "De betekenis van aanduidingen op boeken na circa 1945: GP, GQ, GRP, GRCZ, GRCS e.d."
De afkorting G.R. zou misschien betrekking kunnen hebben op Rijksbureau voor de Grafische industrie. Deze was één van de instanties die achter de regelgeving zat.

Hieronder vind U een lijst met voorbeelden van G.R.-nummers op legpuzzels en spellen (met dank aan Geert Bekkering voor het aanreiken). De codes zijn zeker niet zeldzaam, maar de logica in de structuur is tot op heden nog niet geheel achterhaald. Mogelijk ziet U er iets in? Heeft U andere informatie dan wordt melding daarvan zeer op prijs gesteld.

DM 3 f 3,70Handy Kegelspel
G.F.  f.1.15Beleg van Haarlem (Perfect-puzzels voor V&D)
G.H. f3.65S.V.H. Houten Legpuzzle
G.P.C. 6 1.00Bambino Legkaarten (Fa. ?, Rotterdam)
G.R.A.C. 27  ??F0.??Vogelpuzzel
G.R.A.A ; 6 ; f 0.75Timbre “Kinderpuzzle, twee in één” (van M.Bonnist & Zonen, Amsterdam, gezelschapsspelen)
G.R.A.B.-5  F.1.95Halma spel ca. 1946, onbekende uitgever
G.R.B.11 – detail f0.60Infantino zoekplaatpuzzel voor kinderen (Drukkerij de Ijssel, Deventer)
G.R.B.X.  1.60ctKaboutervreugd (logo: een kind met ‘PB’)
G.R.B.Z.  1.60Eureka (Puzzle), Jan Steen, De Zieke Dame
G.R.C.  Prijs fl. 2.?? Kinderpuzzels (Fa. Klaus, Bussum)
G.R.C. –6 Prijs Fl. 1,75Puzzels op massief hout, ca 1944, (Fa. Klaus, Bussum)
G.R.C.11 – detail f0.45Pandora puzzle 501A ‘Zonnige Dreven’
G.R.C.12 – detail f0.65Pandora puzzle 501B ‘Indisch Rijstveld’. Pandora puzzle 501B 'De Vliegende Hollander' (met K390)
G.R.C.15 Prijs F0,95Kinder Domino Kleederdrachten, uitgeverij Kompas Den Haag
GRC/18/95ctPlaaggeest puzzel van Kompas (Smulders, Den Haag)
G.R.C.75  Prijs fl. 2.?5Boerderijdieren (Fa. Klaus, Bussum?)
G.R.C. 20  Fl.1.25Prenten Vlechten voor de Kleintjes, (Victory spelen)
G.R.C. 46 Prijs fl. 1.75Het huisje van H.K.H. Prinses Beatrix, (Fa Klaus, Bussum)
G.R.C. 60  prijs -.50Kabouter schilder (Fa. Klaus, Bussum)
G.R.C.R f 2,50Spel "Anariths", uitgever Mayfair Enterprise
G.R.C.S. 11 f 2.25 Victory spelen, Pakken Passen
G.R.C.S. no 31 f 0.95 Victory spelen, puzzel “hinkelen” (60 stukjes)
G.R.C.S. no 33 f 0.65 Victory spelen,  puzzel “tollen” (42 stukjes)
G.R.C. S. No. 60  Halma, van Victory-spelen: Verkoopsprijs f 3.75
G.R.D. 16-95Knippen en Spelen Eendjes, Luctor
GRD 20 MS Sprookjespuzzels, uitgegeven door Handelsonderneming J.Mikx, Groningen
GRD-20  f0.90 Sprookjespuzzels, uitgegeven door Handelsonderneming J.Mikx, Groningen, met een V&D plakker: R88  90
G.R.D. 40. - 1.45 Spel Kwik Kwek Kwak, Luctor
G.R.D.G.1 prijs f1.45 5 mei 1945 Nederland weer vrij (Perfect-puzzels voor V&D)
G.R.D.G.4  prijs f1.15 Klederdrachten (Perfect-puzzels voor V&D)
G.R.D.H. 3 – f 0.65 Gouden Eeuw Puzzle
G.R.D.H.3 45 ct. Clown Werpspel
G.R.D.M. No. 1, 95 centDe Nationale Legpuzzles, Stabo 1945
G.R.E.F. 5Floep, Rudo Spelen. Voorafgegaan door de code COD.NM
G.R.E.L. – 1 – f0,60 Gekleurde Legpuzzle Het “Kabouterland”,
G.R.E.N.I  f1.75 Diorama – Puzzle, Klein Duimpje, (?)en een prijsplakkertje van de Galerie Modernes met f 1,75
G.R.F.18 f 0.75Circusspel Multicolor (ca 1944)
G.R.F.27 f 0.90 Hoe Nederland bevrijd werd, ganzenbordachtig spel van Multicolor (1945)
G.R.F.W.2  Puzzle Legplaat, Kaasmarkt te Alkmaar, (?) (een prijsetiketje met 3.45)
G.R.F.X. –1- 0.65 Puzzle * no2 * Rembrandt Van Rijn DE NACHTWACHT, No. 4, Jan Steen, St. Nicolaasavond, No. 8, Paulus Potter, De Weide, met een sluitplakker van Rikkers (R.W.A.) en een potloodvermelding van 40 cent op het doosje (uitverkoop)
G.R.F.X. 1 …(rest onleesbaar) Puzzle No. 5: Pieter de Hoogh, Buitenhuis.
GRH 9 65 centSport Kwartet, Hausemann & Hötte, Amsterdam
G.R.H.30  f0,75  Oranje Puzzle, Hausemann & Hötte, Amsterdam
G.R.I.1  - Fl.2.25 Pieter de Hoogh: Het bezoek (U.S.N., Den Haag, Houten legpuzzle 18x24 c.m. 100 stukjes)
G.R.J.1 Ambachtenkwartet, uitgegeven door Blazer en Metz in 1944, gedrukt bij Faddegon = Speelkaartenfabriek Nederland, met K205 op het doosje
G.R.J.2 Boerderijkwartet, uitgegeven door Blazer en Metz in 1944, gedrukt bij Faddegon = Speelkaartenfabriek Nederland, met K205 op het doosje
G.R.O.6 Prijs f.085 Het vroolijk nieuwsberichtenspel, Uitgave: Handelsonderneming OMNIUM  Den Haag
G.R.P.32 – 1.95 Diesel Domino, Legkaarten
G.R.P.-3 f 5,50 Monopoly de Luxe, Drukkerij Smeets, Van Perlstein & Roeper Bosch N.V. ca 1945
G.R.P.-36 f 1,50 Monopoly Junior, Drukkerije Smeets, Van Perlstein & Roeper Bosch N.V. ca 1945
GRP-50   0.40Rembrandt Legpuzzle
G.R.T. 1 VERK.PRIJS F0.45Wie help mij aan een staart ! (Ezeltje Prik)
H.H.-3 f10,-HOZA Nautica Bruggenbouwdoozen Basculebrug
K.G.15 f2,20 Dieren Legpuzzle, (uitg. v.Dorp & Co, Den Haag)
K.G. 39 prijs F 2,25 Ringwerpen, ’n U.S.N. product.
S.J.A.  F.1.60Nederland Herrijst / Bruggenbouwspel
S.J.A. F.1,-Spel “Caprice”, knutselen met pijpenragers:
S.J.A. F 2,- Mecabois
S.J.A. F 2,- Halma (met een afbeelding van een groepje Chinezen), voorloper van NSF uitgave
S.R.D.H.2 – F0.65 Gouden Eeuw Puzzle (oude meesters)


Sitemap |  Disclaimer & Copyright |  Over deze website |  Contact |  Links