Home       Disclaimer & Copyright       Over deze website       Sitemap       HONGS Mobiel       Contact       Links
Home Historisch Overzicht Nederlandse GezelschapsSpellen
 

Zoektips voor 'Vrij zoeken'
  • Laat algemene woorden als 'het', 'een', 'de' etc. weg.
  • Er kan ook een uitgever, reeks, auteur, jaartal enz. worden meegeven, b.v. Disney Jumbo 1950.
  • Incomplete zoekwoorden zijn toegestaan. Disn Jumb geeft het zelfde resultaat als Disney Jumbo.
  • Splits woorden, b.v. sport  wedstrijd i.p.v. sportwedstrijd.
  • Plaats uw zoekopdracht tussen aanhalingstekens om exact daarop te zoeken, b.v. "koninklijk huis".
  • Het zoeken toont alleen resultaten die álle zoekwoorden bevatten (AND).
  • Bij een ingave van 3 of meer letters zal geprobeerd worden op basis daarvan al een aantal suggesties te tonen.
Vrij zoeken:   
 Zoek ook in
 omschrijving
De omschrijving is de tekst die beneden de foto's staat. Vink het hokje aan om die mee te nemen in de zoekopdracht. Als het zoekwoord daarin wordt gevonden wordt het geel gemarkeerd in de omschrijving.
Resultaten die één of meer van de hier opgegeven woorden bevatten zullen worden uitgesloten.

Plaats combinaties van woorden tussen aanhalingstekens om die exacte combinatie uit te sluiten, b.v. "koninklijk huis".
Zonder de  woorden:               
Zoeken op speciale velden, zoals Uitgever, Reeks e.d.:
  • Het zoeken toont alleen resultaten die aan álle zoekcretieria voldoen (AND).
  • Let op eerdere selecties in de velden. Wis ze zonodig eerst.
  • Selectie van b.v. een Uitgever leidt automatisch tot een filtering van b.v. Reeksnamen die daarmee gecombineerd kunnen worden.
Spelnamen zijn de algemeen gangbare namen voor een bepaald soort spel, b.v. Ganzenbord of Halma. Dit is dus niet altijd gelijk aan de titel op de doos. Op titel kan wel gezocht worden in het Vrij zoeken veld.

Onder Reeks vallen items die in een serie zijn uitgegeven. Ook vindt men hier themagroepen of andere groeperingen, zoals b.v. Koninklijk Huis of Curiosa.
Uitgever: 
   
  Spelnaam: 
   
  Reeks/Thema: 
   
  Auteur: 
   
Zoeken op jaartallen:
  • Vul alleen het VANAF jaar in om alle items te tonen vanaf dat jaar tot nu.
  • Vul zowel het VANAF jaar als het T/M jaar in om alle items te tonen uit de tussenliggende periode (incl. items uit de ingevulde jaartallen zelf).
  • Vul alleen het T/M jaar in om alle items te tonen tot en met dat jaar en ouder.
Jaar vanaf:     t/m:     Index Nr:  Zoeken op Index Nr:

Elk item heeft een index nummer dat boven in de colofon van het item te vinden is. Indien U het nummer reeds kent kunt U dat invullen.
Deze optie wist automatisch alle andere zoekvelden.
     


   
  001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 011 012 013 014 015 016 017 018 019 020 021 022 023 024 025 026 027 028 029 030 031 032 033
Educatief  [641]
15679
Vermaaklyk A.B.C. Spel
Jaar:
1785 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Arend Bakker
Algemene spelnamen:
ABC Spel
Zevenzot / Zevenzak
Harlekijnspel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Auteurs / Designers:
Oortman, Joachim
Hazeu Cornelisz., Johannes

Afmetingen:
41 × 30,5 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-88.078


 
Ongekleurde houtsnede met tekst in boekdruk, uitgegeven te Amsterdam tussen 1778 en 1795. Vergelijk ook de ingekleurde versie, Index Nr 14168.
Soort uitgebreide variant van het Zevenzak spel. Centraal een afbeelding van een bijenkorf. Aan weerszijden en onderaan de letters van het alfabet, elk met een plaatje genummerd 1-26.
In de spelregels staat aangegeven dat de bijbehorende letters plus het kleine bijenkorfje opgeplakt moeten worden en daarna moeten worden losgesneden. Bij zowel dit spel als Index nr 14168 ontbreekt dit deel van het spel. Mogelijk zaten deze op een apart stuk papier, of zijn ze afgesneden van de rand. Vervolgens gaan deze in een zakje, waaruit de spelers in een beurt allemaal één kaartje trekken. Daarna gelden de Zevenzak-regels, alleen is de grote Korf vooraf gevuld. Maar bij de getrokken Z krijgt de speler alle op de letters liggende munten en bij de getrokken korf alle munten (Korf + letters). Bij zowel getrokken korf als Z in één ronde krijgt de korf alleen die van de grote Korf; de Z die van de letters.

Onderdeel van een groep van kinder- en gezelschapsspelen gedrukt in de periode ca. 1750-1850.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-88.078

* * *

12272
Nieuw Letterspel voor Kinderen - Nouveau Jeu d alphabet pour les Enfants
Jaar:
1815 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Brepols
Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Afmetingen:
31,5 x 38 cm
Nummer(s):
62
RP-P-OB-201.967


 
Blad met 25 voorstellingen van de letters van het alfabet geïllustreerd met dieren waarvan de woorden met de betreffende letter beginnen. Onder elke afbeelding een onderschrift. Genummerd midden-boven in de titel 62. Datering 1800-1833.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-201.967

* * *

12312
Nieuw Letter-spel voor kleine Kinderen
Jaar:
1825 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Rynders
Brepols

Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Nummer(s):
62


 
Bij de erven H. RYNDERS. 2e. tuin dwars-straat te Amsterdam.
Blad met 25 voorstellingen van de letters van het alfabet geïllustreerd met dieren waarvan de woorden met de betreffende letter beginnen. Onder elke afbeelding een onderschrift. Genummerd rechtsonder: N. 62. Datering 1800-1850.

Voormalige collectie Sjoerd Stevan gedoneerd aan Museum Havezate Roden (foto: Fred Horn)

* * *

12311
Nieuw Letter-spel voor kleine Kinderen
Jaar:
1825 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Rynders
Brepols

Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Afmetingen:
32 x 39 cm
Nummer(s):
62
RP-P-OB-201.965


 
Bij de ERVEN H. RYNDERS. Negocianten in Papieren, in de tweede Tuin Dwaarstraat te Amsterdam.
Blad met 25 voorstellingen van de letters van het alfabet geïllustreerd met dieren waarvan de woorden met de betreffende letter beginnen. Onder elke afbeelding een onderschrift. Genummerd rechtsonder: N. 62. Datering 1800-1854.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-201.965

* * *

14168
Vermakelyk A.B.C. Spel
Jaar:
1825 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Arend Bakker
Algemene spelnamen:
ABC Spel
Letterspel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Auteurs / Designers:
Oortman, Joachim
Hazeu Cornelisz., Johannes

Afmetingen:
40 x 28 cm


 
Ingekleurde houtsnede met tekst in boekdruk uitgegeven te Amsterdam. Vergelijk ook de ongekleurde versie, Index Nr 15679.
Soort uitgebreide variant van het Zevenzak spel. Centraal een afbeelding van een bijenkorf. Aan weerszijden en onderaan de letters van het alfabet, elk met een plaatje genummerd 1-26.
In de spelregels staat aangegeven dat de bijbehorende letters plus het kleine bijenkorfje opgeplakt moeten worden en daarna moeten worden losgesneden. Bij zowel dit spel als Index nr 15679 ontbreekt dit deel van het spel. Mogelijk zaten deze op een apart stuk papier, of zijn ze afgesneden van de rand. Vervolgens gaan deze in een zakje, waaruit de spelers in een beurt allemaal één kaartje trekken. Daarna gelden de Zevenzak-regels, alleen is de grote Korf vooraf gevuld. Maar bij de getrokken Z krijgt de speler alle op de letters liggende munten en bij de getrokken korf alle munten (Korf + letters). Bij zowel getrokken korf als Z in één ronde krijgt de korf alleen die van de grote Korf; de Z die van de letters.
 
Foto: Atlas van Stolk

* * *

7874
Nieuw ABC of Letterspel
Jaar:
1838
Uitgevers / Fabrikanten:
Zender
Algemene spelnamen:
ABC Spel
Uilenbord
Uilenspel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief


 
Het spel toont genummerde voorstellingen langs de rand: '3=Aa=Aken' '4=Bb=bed' '5=Cc=canapé' enz. In het midden een vak met zwarte rand bestaande uit Franse punten en bloemvaasjes, waarbinnen de nummers Q, S, T, VW, X, IJZ en middenin AEIOU 18 wint het spel en spelregels. Kleurenhoutsnede in zwart, groen, rood, geel en bruin. Variant van het Uilenspel. Bij 3 x 6 werpen = 18 wint men het spel en dus de pot.

* * *

12266
Nieuw Letter-spel voor kleine Kinderen - Nouveau Jeu d animaux pour des petits Enfants
Jaar:
1865 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Aldag
Brepols

Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Afmetingen:
33 x 40,5 cm
Nummer(s):
62 B
RP-P-OB-201.968


 
Te Amsterdam, bij J.-A. ALDAG, St.-Jansstraat, n.33
Blad met 25 voorstellingen van de letters van het alfabet geïllustreerd met dieren waarvan de woorden met de betreffende letter beginnen. Onder elke afbeelding een onderschrift. Genummerd midden-boven in de titel 62. Datering 1851-1880.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-201.968

* * *

11957
Letterspel
Jaar:
1870 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel
Letterkaartjes

Behoort tot reeksen:
Educatief
Afmetingen:
6 x 7,5 cm


 
Met de hand ingekleurd educatief Letterspel, ook wel ABC-spel of Letterkaartjes, voor de jeugd om het alfabet te oefenen. De tekeningen stellen allerlei zaken voor die met de letter van het kaartje beginnen. Hieruit valt tevens op te maken dat het hier Nederlandstalige kaartjes betreft. Het kaartje voor de letter O ontbreekt.
   
Collectie Marieke Pannekeet, Alkmaar

* * *

12275
Nieuw Letterspel voor Kinderen - Nouveau jeu d alphabet pour les Enfants
Jaar:
1870 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Brepols
Algemene spelnamen:
Letterspel
ABC Spel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Educatief

Afmetingen:
31 x 37 cm
Nummer(s):
62
RP-P-OB-201.966


 
Blad met 25 voorstellingen van de letters van het alfabet geïllustreerd met dieren waarvan de woorden met de betreffende letter beginnen. Onder elke afbeelding een onderschrift. Genummerd midden-boven in de titel 62. Datering 1833-1911.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-201.966

* * *

32
A.B.C.
Jaar:
1880 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Hartwig en Zoon
Algemene spelnamen:
ABC Spel
Letterspel

Behoort tot reeksen:
Educatief
Afmetingen:
24 x 24 cm


 
Collectie Speelgoedmuseum Deventer

* * *

17172
A.B.C.
Jaar:
1880 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
ABC Spel
Letterspel

Behoort tot reeksen:
Educatief
Afmetingen:
18,5 x 18,5 x 2 cm


 
Foto's: Wilma's Spellen en Puzzels

* * *

16107
Spelende Vermenigvuldiging
Jaar:
1880 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Lotto (reken)
Rekenspel

Behoort tot reeksen:
Educatief


 


* * *

10633
Spelenele Vermenigvuldiging
Jaar:
1882 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Sala
Luxus Papier Berlin

Algemene spelnamen:
Lotto (reken)
Rekenspel

Behoort tot reeksen:
Educatief
Afmetingen:
29 x 29 cm


 
Vergelijk ook Spelende Vermenigvuldiging.


* * *

16042
De School
Jaar:
1885 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Sala
Luxus Papier Berlin

Algemene spelnamen:
School
Behoort tot reeksen:
Educatief
Speelgoed

Afmetingen:
36 x 34 x 5 cm


 
De doos bevat allerlei schoolspullen, zoals een lineaal, een inktstel, schooltas, enkele verschillende schriftjes, etiketten, telraam, pennen etc.

* * *

2187
ABC Leesspel Onderhoudend Bezigheid Voor Kinderen
Jaar:
1890 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
W en S B
Werner Schumann Berlin

Algemene spelnamen:
ABC Spel
Letterspel

Behoort tot reeksen:
Speelgoed
Educatief


 


* * *

17023
Lustiges Ein Mal Eins - Een maal een
Jaar:
1890 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Lotto (reken)
Behoort tot reeksen:
Educatief


 
Collectie Eddy Raymann

* * *

17040
Spelende Vermenigvuldiging
Jaar:
1890 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Sala
Luxus Papier Berlin

Algemene spelnamen:
Lotto (reken)
Rekenspel

Behoort tot reeksen:
Educatief
Afmetingen:
29 x 29 cm


 
Vergelijk ook Spelenele Vermenigvuldiging.
Vijf van de 6 afbeeldingen op de platen vindt men ook terug bij Index Nr 1342. Foto's 4 en 5 tonen enige kaarten van beide spelen naast elkaar.

Foto 3-5: Collectie V. Janitschek


* * *

15480
Vlaggenspel
Jaar:
1890 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Sala
Luxus Papier Berlin

Algemene spelnamen:
Lotto (plaatjes)
Behoort tot reeksen:
Educatief
Militair / Oorlog
Scheepvaart


 
Lottospel met vlaggen van landen uit de gehele wereld. Mogelijk was dit lesmateriaal voor scholen. Het spel bestaat uit 6 kaarten van ca. 17,5x21,5 cm en 84 kaartjes van 3,5x4,5 cm met daarop een vlag van het betreffende land inclusief enige oorlogsvlaggen en een kleine toelichting.
 
Foto 1,2: Zwiggelaar Auctions
 

* * *

7439
Rekenlotto
Jaar:
1893
Uitgevers / Fabrikanten:
Kinder Courant
H.L. Smits

Algemene spelnamen:
Lotto (reken)
Behoort tot reeksen:
Educatief


 
Rekenlotto gepubliceerd in de Kinder Courant 42, 1893-1894 blad 10 t/m 19. Met in elk nummer een korte toelichting onder het kopje "Onze Plaat". De kinderen moesten de verschillende onderdelen uitknippen en plakken. De foto's tonen wel alle toelichtingen maar niet alle platen. Ontbrekende platen zijn van blad 17 en 18 met daarop elk 11 zeskantjes (zie voorbeeld foto 3).

Collectie Koninklijke Bibliotheek Den Haag


* * *

13792
Het Piano-Lotto
Jaar:
1897 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Leeuwen JW van
Algemene spelnamen:
Lotto (plaatjes)
Behoort tot reeksen:
Muziek
Educatief

Auteurs / Designers:
Sonnaville, L.A.G de


 
De auteur, Ludovicus Antonius Gijsbertus de Sonnaville ('s-Gravenhage 31-1-1837 - Katwijk 18-12-1914), was muziekpedagoog en zoon van Johan Anthony de Sonnaville, majoor der Jagers, en Maria Theresia van der Kun.
 
De Sonnaville voltooide zijn gymnasiale opleiding aan het internaat van de jezuïeten, het St. Willibrord-College te Katwijk a/d Rijn, om vervolgens van 1859 tot 1873 zijn opleiding als jezuïet af te ronden. In 1873 werd hij aangesteld als muziekleraar, koor- en orkestdirigent aan genoemd college; hier zou hij ook het grootste deel van zijn leven doorbrengen.
 
In de eerste jaren van deze carrière vond hij een nieuw systeem uit om het leren lezen van muziek van blad voor pianoleerlingen te vergemakkelijken. Dit systeem verwierf spoedig bekendheid in Nederland en wordt zelfs nu nog toegepast, echter zonder verwijzing naar de naam van De Sonnaville. Zijn systeem is gebaseerd op het z.g. 'tertslijnig muziekschrift' uit ca. 1025 door Guido van Arezzo, een stelsel van evenwijdige lijnen, die elk op zich zelf voorzien werden van een noot op, boven of onder de lijn, d.i. de omvang van een terts.
 
Uit dit principe ontstond in de loop der eeuwen de muzieknotatie voor toetsinstrumenten, bestaande uit een muzieklijnenstelsel voor de lagere tonen, vooral voor de linkerhand, en een stelsel, voor de hogere tonen, voor de rechterhand. Bij het leren muzieklezen door kinderen ontstonden moeilijkheden vanwege het combineren van noten met de daarbijhorende toetsen, vooral wanneer gebruik gemaakt werd van hulplijntjes boven en onder de systemen. Onbewust deed De Sonnaville de historie herleven doordat het muzieklijnenstelsel oorspronkelijk niet gedacht was als verdeeld over twee zelfstandige systemen, één voor de linker en één voor de rechterhand, maar als één systeem met zoveel lijnen als men wilde. Dit laatste bereikte De Sonnaville door tussen de twee systemen voor het pianospel één lijn te trekken, zodat de lage tonen regelmatig doorliepen naar de hogere en hoogste tonen. Op deze tussenlijn plaatste hij de centrale C-toon.
Aldus werd door De Sonnaville een 'piano-lottospel' ontworpen ter bevordering van het piano-onderricht voor kinderen. Bekende musici toonden destijds belangstelling voor dit piano-onderrichtsysteem, zoals Willem Kes, oprichter van het Concertgebouworkest, Willem Mengelberg en Simon van Milligen.
 
In de jaren 1890-1910 publiceerde De Sonnaville een twintigtal brochures waaronder Het Piano-Lotto of het systeem-De Sonnaville op de kinderkamer ter voorbereiding van vroegtijdig piano spelen, dat in 1897 te Leiden werd uitgegeven, en Beknopte verklaring van het systeem De Sonnaville (Leiden, 1901).
(bron: Biografisch Woordenboek van Nederland 2, Den Haag 1985)

In mei/juni 2012 werd in de Openbare Bibiotheek Amsterdam een tentoonstelling gehouden onder de naam "De kist van De Sonnaville". Hierbij werd ook een boekje van F. Verbeek (PDF) ter beschikking gesteld dat uitgebreid ingaat op de historie en methode van De Sonnaville. In het boekje treft men een verwijzing aan naar een door F. Verbeek verzamelde reeks foto's van de brochures en andere artikelen van De Sonnaville, waarvan foto 7 en 8 hierboven enige voorbeelden geven.

Fred Horn kreeg dit spel begin jaren '90 op een verzamelbeurs aangeboden door een handelaarster die het speciaal voor hem had achtergehouden omdat zij wist van zijn belangstelling in zowel muziek als spellen. De prijs was er dan ook wel naar, Fred meent zich te herinneren 90 à 100 gulden.
De dame schatte de ouderdom op eind 19e eeuw (hetgeen inderdaad correct is) en meende dat het dus al antiquarisch was en derhalve een voor dit object schappelijke prijs!
De Legkaarten zijn rechtsboven genummerd. In de doos zitten de nummers 4; 5; 6; en 7, elk met 3 kaarten.
Dat wordt in de spelregels uitgelegd omdat er 3 moeilijkheidsgraden zijn. De speler krijgt dus een kaart met nummer en een pianoklavier kaart plus een doosje Merken.  Het doosje met Noten bevat de af te roepen noot die moet worden gelegd. Zie verder de spelregels.
Het lijkt er dus op dat er meer kaartsoorten zijn geweest, minstens de nr’s 1; 2; 3 .
Meneer De Sonnaville eindigt zijn spelregels met: Voor het overige verwijs ik naar mijne verhandeling over „het Piano-Lotto of het Systeem-de-Sonnaville op de kinderkamer, ter voorbereiding van vroegtijdig piano spelen.”
 
Collectie Fred Horn, Vlaams Spellenarchief te Brugge

* * *


Sitemap |  Disclaimer & Copyright |  Over deze website |  Contact |  Links