Home       Disclaimer & Copyright       Over deze website       Sitemap       HONGS Mobiel       Contact       Links
 

Zoektips voor 'Vrij zoeken'
  • Laat algemene woorden als 'het', 'een', 'de' etc. weg.
  • Er kan ook een uitgever, reeks, auteur, jaartal enz. worden meegeven, b.v. Disney Jumbo 1950.
  • Incomplete zoekwoorden zijn toegestaan. Disn Jumb geeft het zelfde resultaat als Disney Jumbo.
  • Splits woorden, b.v. sport  wedstrijd i.p.v. sportwedstrijd.
  • Plaats uw zoekopdracht tussen aanhalingstekens om exact daarop te zoeken, b.v. "koninklijk huis".
  • Het zoeken toont alleen resultaten die álle zoekwoorden bevatten (AND).
  • Bij een ingave van 3 of meer letters zal geprobeerd worden op basis daarvan al een aantal suggesties te tonen.
Vrij zoeken:   
 Zoek ook in
 omschrijving
De omschrijving is de tekst die beneden de foto's staat. Vink het hokje aan om die mee te nemen in de zoekopdracht. Als het zoekwoord daarin wordt gevonden wordt het geel gemarkeerd in de omschrijving.
Resultaten die één of meer van de hier opgegeven woorden bevatten zullen worden uitgesloten.

Plaats combinaties van woorden tussen aanhalingstekens om die exacte combinatie uit te sluiten, b.v. "koninklijk huis".
Zonder de  woorden:               
Zoeken op speciale velden, zoals Uitgever, Reeks e.d.:
  • Het zoeken toont alleen resultaten die aan álle zoekcretieria voldoen (AND).
  • Let op eerdere selecties in de velden. Wis ze zonodig eerst.
  • Selectie van b.v. een Uitgever leidt automatisch tot een filtering van b.v. Reeksnamen die daarmee gecombineerd kunnen worden.
Spelnamen zijn de algemeen gangbare namen voor een bepaald soort spel, b.v. Ganzenbord of Halma. Dit is dus niet altijd gelijk aan de titel op de doos. Op titel kan wel gezocht worden in het Vrij zoeken veld.

Onder Reeks vallen items die in een serie zijn uitgegeven. Ook vindt men hier themagroepen of andere groeperingen, zoals b.v. Koninklijk Huis of Curiosa.
Uitgever: 
   
  Spelnaam: 
   
  Reeks/Thema: 
   
  Auteur: 
   
Zoeken op jaartallen:
  • Vul alleen het VANAF jaar in om alle items te tonen vanaf dat jaar tot nu.
  • Vul zowel het VANAF jaar als het T/M jaar in om alle items te tonen uit de tussenliggende periode (incl. items uit de ingevulde jaartallen zelf).
  • Vul alleen het T/M jaar in om alle items te tonen tot en met dat jaar en ouder.
Jaar vanaf:     t/m:     Index Nr:  Zoeken op Index Nr:

Elk item heeft een index nummer dat boven in de colofon van het item te vinden is. Indien U het nummer reeds kent kunt U dat invullen.
Deze optie wist automatisch alle andere zoekvelden.
     

   Achtergrond over Speelprenten of Platte Spellen

Spelplaten en Posters

Vóór 1900 waren Speelprenten, ook wel Platte Spellen genoemd, de meest gangbare vorm van gezelschapsspelen. Het was meestal de bedoeling dat je die zelf op een stuk karton plakte en er pionnen of dobbelstenen bij zocht. De spelregels staan gewoonlijk op de prent meegedrukt. In de decennia na 1900 werd het een heuse rage om dit soort platen cadeau te geven bij producten of evenementen. Het vormt een boeiend en ook leerzaam verzamelgebied want de platen geven vaak veel historische details van een bepaald product of evenement weer.

In het naslagwerk 'Papertoys - Speelprenten en papieren speelgoed in Nederland (1649-1920)' van P.J. Buijnsters en Leontine Buijnsters-Smets staat een schat aan detailinformatie over deze categorie spellen en daar is dan ook veelvuldig gebruik van gemaakt voor de datering van de op HONGS opgenomen exemplaren. Het boek besteedt echter weinig tot geen aandacht aan het onderscheid van de verschillende soorten spelen.

Platte Spellen ontstonden toen de druktechnieken voldoende ontwikkeld waren om op goedkopere manieren meer exemplaren van één origineel te vervaardigen. De Houtsnede en de Kopergravure maakten het mogelijk prenten in commercieel aantrekkelijke oplagen te gaan produceren. Later kwamen daar nog allerlei lithografische technieken bij, zoals Steendruk. Ook spellen werden op deze manier toegankelijk voor de grote massa.
Gedurende het grootste deel van de periode waarin deze speelprenten werden uitgegeven was het begrip 'uitgever' nog niet erg gangbaar. Veelal waren het de drukkerijen zelf die via de plaatselijke handel  in boek- en kantoorartikelen de prenten distribueerden. Hoewel er af en toe iets afwijkends tussendoor kwam was het gros van de productie toch gewijd aan:

  1. Spelattributen - Hiervan kan genoemd worden de platen met: 'een set speelkaarten', vaak gecombineerd met 'een set dominostenen', de kaartjes voor een Loterij-Spel, 'Driekoningenbriefjes', de educatieve 'Floskaartjes', 'Beeld-Panorama-kaartjes', Panopticum/Kijkdoos figuren, maar ook POCH-borden zoals het "Crispijn-Spel", Aankleedpoppen en wat al niet.
  2. Spelen - Hierbij valt het op dat de volgende drie soorten meer dan gemiddeld voorkomen:

Ganzenbordspelen
Deze spelen vormen de hoofdmoot van de meeste collecties.
-a- We treffen als eerste natuurlijk het klassieke Ganzenbord aan: 63 velden, die vanuit de linkerbenedenhoek van de spelplaat in een spiraal naar het midden lopen. Om de negen velden komt een Gans voor en verder natuurlijk Brug, Pomp, Herberg, Dood, Doolhof, Gevangenis, Tol, Hek in een of andere combinatie. Wel is de eerste worp 9 (4+5 of 3+6) altijd een verplaatsing naar een gemerkt veld.
-b- Dan de doorgaans verticale variant die een spiraal kent die met de klok meedraait. Adrian Seville heeft hier in 2011 uitgebreid onderzoek naar gedaan.
-c- De platen met meer of minder dan 63 speelvelden, maar nog wel met Ganzen.
-d- De platen die wel 'Ganzenspel'  genoemd worden maar eigenlijk imitaties en gewone rondloopspelen zijn.

Uilenborden
Deze borden zijn in feite geen spelen, omdat er op de plaat niet gespeeld wordt. In die zin mag het Uilenbord dan ook eigenlijk niet tot de bordspelen worden gerekend. Het Uilenbord is een spelattribuut dat wordt gebruikt bij een Dobbelspel, waarbij de worp bepaalt of er winst of verlies is. Het bord is in feite een informatiebord waarop is aangegeven hoeveel (fiches / geld) de speler na zijn worp moet betalen aan de pot of hoeveel de pot aan hem uitbetaalt.
De meest voorkomende Uilenborden zijn er voor Dobbelspelen met 3 of 4 stenen. Er zijn zeldzaam borden voor 2 stenen en als hoge uitzondering 5 stenen.

Zevenzak
Het HarlekijnSpel is ook een Dobbelspel, dat in het algemeen met 2 Dobbelstenen wordt gespeeld. Bedoeling is om zo lang mogelijk in het spel te blijven. Een fiche of munt van de speler wordt op het vak van zijn gegooide ogen gezet. Is het vak bezet dan leegt hij dit vak. Alleen in de 7 worden uitsluitend fiches/munten gezet en niet weggenomen.Dit spelprincipe komt onder allerlei namen voor.

Collecties
Op deze website zijn speelprenten opgenomen uit diverse collecties. De belangrijkste daarvan zijn:

Een uitgebreid overzicht van Ganzenbord speelprenten uit de hele wereld is te vinden op deze prachtige website van Luigi Ciompi & Adrian Seville (Italiaans).
Verdere bronnen van informatie zijn het overzicht van Volks- en Kinderprenten van De Meyer en Atlas van Stolk, die ook diverse facsimiles heeft uitgegeven.

(achtergrond informatie en uitleg voornamelijk afkomstig van Fred Horn)

(*): De in HONGS opgenomen foto's uit de Piet Bénard collectie zijn afkomstig uit de 2 veilingcatalogi (veiling 242 en 254) van Glerum. Meestal is bij kavels daaruit sprake van meer dan 1 spel, maar het komt maar zelden voor dat alle onderliggende kavelnummers ook zijn afgebeeld in de catalogus. Fred Horn heeft later in 1 koop al de niet verkochte kavels van de familie gekocht. Als de foto van het spel was opgenomen in 1 van de 2 Glerumcatalogi, dan wordt die vermelding gemaakt. Komt het spel wel als beschrijving maar niet als foto in de catalogi voor en heeft Fred Horn het verworven, dan is de verwijzing naar: "Collectie Fred Horn".
De Piet Bénard collectie was grotendeels met tape en andere kleefmiddelen in passe-partouts bevestigd. Hierdoor ontbreekt bij veel afbeeldingen uit deze collectie de rand en de uitgevers/drukkers informatie daarop.

 


   
  001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 011 012 013 014 015 016 017 018 019 020 021 022 023 024 025 026 027 028 029 030 031 032 033 034 035 036 037 038 039 040 041 042 043 044 045 046 047 048 049 050 051 052 053 054 055 056 057 058 059 060 061 062 063 064 065 066 067 068 069 070 071 072 073 074 075 076 077 078 079 080 081 082 083 084
Speelprenten  [1679]
13152
Het Nieuw En Vermaeckelyck Ghanse-Spel En De Verklaringhe Hoemen Speelen Sal
Jaar:
1624 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Visscher
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Klassiek
Speelprenten

Afmetingen:
50 x 45,5 cm


 
Een van de oudst bekende Nederlandse ganzenbord speelprenten, gedrukt in kopergravure van de hand van Claes Janszoon Visscher. In 'Het Maatschappelijk Leven Onzer Vaderen In De Zeventiende Eeuw' van Dr. G.D.J. Schotel uit 1869 (zie foto 2) wordt dit spel gedateerd op 1624.

Foto 1: Collectie Nederlands Openlucht Museum Arnhem

* * *

13153
Het Nieuw Slange Spel Anders Genaemt Koninclycke Tytkorting Van Cupido
Jaar:
1625 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Visscher
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Slangenspel

Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Speelprenten

Auteurs / Designers:
Visscher, Claes Janszoon
Afmetingen:
50 x 45,5 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-77.369


 
Kopergravure van de hand van Claes Janszoon Visscher. Datering Rijksmuseum 1620-1629. Papertoys dateert ca. 1640.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-77.369

* * *

16261
t Vermakelyck drie Coningen Spel
Jaar:
1653 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Danckerts
Algemene spelnamen:
Koningsbrieven
Driekoningenbriefjes
Trekbrief

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Afmetingen:
32 x 26 cm


 
Tijdens de Middeleeuwen werd op Driekoningenavond het feest van de narrenkoning of bonenkoning in dolle uitgelatenheid gevierd. Wie de boon trof, was koning en koos zich een koningin en hofbeambten: een raadsman, rentmeester, secretaris, kamerling, hofmeester, voorsnijder, proever, schenker, kok, zanger, speelman, portier, zot en zottin. Allen moesten in hun rol blijven, gezamenlijk speelde men het koningsspel. De koning onthaalde het gezelschap; als hij dronk, moesten allen uitroepen: "De koning drinkt!" Wie in gebreke bleef, kreeg van de zot een zwarte streep over het gezicht. In alle huizen, arm en rijk, vierde men aldus Driekoningenavond. In later tijd werden de koning en zijn hofbeambten door een koningsbrief of trekbrief aangewezen. Dit waren houtsnede prenten evenals de kronen (foto 3), die in vijf medaillons de afbeeldingen van de drie koningen, Maria en Jozef vertoonden. Deze werden tot begin 19e eeuw nog in Amsterdam verkocht: "Een oortje een trekbrief. En een cent een kroon!"

De kroon werd uitgeknipt en opgeplakt. Ook de trekbrief knipte men door, de verschillende prentjes, ieder met een eigen rijmpje, werden door elkaar geschud en getrokken. In Vlaanderen waren deze trekbrieven nog tot begin 20e eeuw in gebruik, al werden zij meer en meer door gewone speelkaarten vervangen. Het ronde Driekoningenbrood werd in Amsterdam overal gebakken, in andere steden kwam dit gebruik minder voor. Wie in het Amsterdamse brood de boon aantrof, werd overigens geen koning of nar maar moest trakteren.
(bron en foto 3: Nederlands Bakkerijmuseum)

Tweetalig Frans/Nederlands. Gedrukt door Justus Danckerts te Amsterdam.

Op foto 2 een schilderij uit omstreeks 1575 uit de omgeving van Maerten van Cleve, waarop de personages van een driekoningenspel zijn afgebeeld. Het is eigenlijk een geschilderde koningsbrief compleet met het gebruikelijke vierregelige rijmpje bij ieder personage. Op de hoed van de koning prijken de speelkaarten waarmee de rollen in het spel zijn verdeeld.

Foto 1: Collectie Piet Bénard, Glerum veilingcatalogi 2003 (toestemming voor publicatie gegeven aan F. Horn door Glerum).
Foto 2: SGKJ/AGJMBorms

* * *

9281
Dool-Hoff
Jaar:
1705
Uitgevers / Fabrikanten:
Claes Brau
Algemene spelnamen:
Doolhof
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Auteurs / Designers:
Hoesewilt, H.A.
Afmetingen:
41 x 50,5 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-76.978


 
Houtsnede met een afbeelding van een doolhof gevormd door tekst, uitmondend in een afbeelding van het Nieuwe Jeruzalem.

Collectie Rijksmuseum, RP-P-OB-76.978


* * *

16280
Het Nieu Vermaklyck Uylenspel
Jaar:
1710
Uitgevers / Fabrikanten:
Jan Loot
Algemene spelnamen:
Uilenbord
Uilenspel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Aardewerk Tegels

Auteurs / Designers:
Loot, Jan


 
Tableau met 12 tegels gezet in een houten lijst met daarop afgebeeld een Uilenbord. Deze tegels werden aangetroffen in een muur van een voormalige winkel in de Predikherenstraat te Utrecht.
 
Collectie Centraal Museum Utrecht

* * *

16461
Verlyck Ganse Spel Jan Loot
Jaar:
1710
Uitgevers / Fabrikanten:
Jan Loot
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Ganzenbord Klassiek
Ganzenbord Verticaal
Aardewerk Tegels

Auteurs / Designers:
Loot, Jan


 
Tableau met 12 tegels gezet in een houten lijst met daarop afgebeeld een ganzenbord. Deze tegels werden aangetroffen in een muur van een voormalige winkel in de Predikherenstraat te Utrecht.
 
Collectie Centraal Museum Utrecht

* * *

8206
Krygs Spel
Jaar:
1710 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Nicolaas Chevalier
Algemene spelnamen:
Krygs Spel
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Militair / Oorlog


 
Uitgegeven door Nicolaas Chevalier, Marchand Libraire.

Foto: Giochi dell'Oca


* * *

7959
Het spel van de Constitutie
Jaar:
1724
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Constitutie Spel

Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Speelprenten

Afmetingen:
57 x 45 cm


 
In plaats van de ganzen van 't gewone spel zijn hier de apostelen afgebeeld. In de beide zijstijlen zijn veertien 6-regelige verzen gegraveerd, die een verklaring van de gravures geven. Boven iedere pilaar is een vergadering van dertien ganzen te zien, die kruizen om de hals hebben en mijters op de kop.

Foto: Giochi dell'Oca

* * *

12860
Het spel van de Constitutie
Jaar:
1724
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Constitutie Spel

Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Speelprenten

Afmetingen:
57,5 x 43,5 cm


 
In dit spel, dat de vorm heeft van een ganzenbord, wordt vanuit de Cleresie stelling genomen tegen de bul Unigenitus uit 1713, waarin de naar Nederland uitgeweken Franse theoloog Quesnel door de paus werd veroordeeld. Deze bul was in 1724 te Rome door paus en kardinalen herbevestigd in de `Constitutio Dogmatica', vandaar de naam `Het Spel van de Constitutie'. In dit pauselijke stuk werden de theologie van Jansenius en Quesnel nog eens in algemene termen veroordeeld. (bron: Museum Catharijneconvent Utrecht)

Foto 2: Collectie Piet Bénard, Glerum veilingcatalogi 2003 (toestemming voor publicatie gegeven aan F. Horn door Glerum).

* * *

12861
Het spel der Constitution
Jaar:
1724 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Constitutie Spel

Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Speelprenten

Afmetingen:
56,5 x 45 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-83.641


 
Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-83.641

* * *

15672
Het Nieuwe Ganse Bord der Constitutie Unigenitus
Jaar:
1724 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Constitutie Spel
Ganzenbord

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Ganzenbord Imitaties

Afmetingen:
51,5 x 65,5 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-84.211


 
Ets met tekst in boekdruk naar een anoniem Frans origineel (zie Atlas van Stolk nr. 3546).
Spotprent op de Bul of Constitutie Unigenitus van paus Clemens XI, ca. 1723-1724, in de vorm van een ganzenbord. Bordspel met 63 speelvakken die nog maar deels zijn ingevuld. In het midden van het spel staan de spelregels, in twee kolommen buiten het bord de verklaring van het spel.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-84.211


* * *

9142
Een Nieuw Spel Van Waarheid En Koopmans-Handel
Jaar:
1725 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Uilenbord
Uilenspel

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Auteurs / Designers:
Pale, H
Afmetingen:
56 x 57 cm


 
Op de prent tevens een Engelse titel: A New Game Of Truth-And Commerce.
De buitenste baan toont 43 velden met elk een Engels en Nederlands spreekwoord. De afbeeldingen zijn gebaseerd op de fabels van La Fontaine. In de binnenste baan 18 medaillons met zinnebeeldige figuren en een Frans gedichtje. De gravure in midden is opgeplakt.
In de hoeken 3 muziekstukjes, A, B en C, overeenkomend met de 18 gedichtjes met de zelfde letters.

Uit: De Gans met de gouden Eieren, Icob 1979

* * *

10880
Floskaartjes
Jaar:
1730 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Nikolaas Muys
Algemene spelnamen:
Floskaartjes
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Afmetingen:
27 x 37 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-200.499


 
Te Schiedam, gedrukt by Nicolaas Muys, Boekverkooper op de Haven, over de Beurs.
Houtsnede. datering 1704-1757.

Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-200.499

* * *

10963
Siet hier Kinders Kleyn en Groot
Jaar:
1730 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Isaac van der Putte
Algemene spelnamen:
Floskaartjes
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Nummer(s):
35


 
Siet hier Kinders Kleyn en Groot, Des Werelds doen, het Leven en de Doodt.
Gedrukt by Isaac vander Putte, Boekverkooper op 't Water, in de Loots-man. Tot Amsterdam.
 
Foto uit "Kinderprenten, volksprenten, centsprenten, schoolprenten", N. Boerma, A. Borms, A. Thijs, J. Thijssen

* * *

12859
Het Nieuwe Spul van de Constitutie Unigenitus
Jaar:
1735 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Constitutie Spel

Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Speelprenten

Afmetingen:
64 x 49,5 cm


 
Met portret Pasquier Quesnel. Foto's: Museum Catharijneconvent Utrecht. (n.b. het woord 'Spul' in de titel is geen typefout)

* * *

15950
Spel verbeeldende de historie van Holland
Jaar:
1738
Uitgevers / Fabrikanten:
Langewegh
Van Balen

Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Imitaties
Nationaal
Speelprenten

Afmetingen:
72 x 50,5 cm


 
Uitgave Langewegh / Van Balen. Zelfde spel als Index nr 16319 maar het aantal medaillons is bij deze eerste editie 70.
Onder dezelfde titel verscheen een uitgebreid 550 pagina's tellende boek over de vaderlandse historie (foto 2) als uitweiding bij het ganzenbordspel dat de geschiedenis van de Republiek vanaf het begin van de Opstand tot en met de Vrede van Utrecht tot onderwerp had. Zo bijvoorbeeld nummer 20:
'Prins Maurits telt dubbelt om zyne overwinningen, en ontfangt een van ieder tot bescherming van den Staat: maar hy set een op no. 28 en een op no. 29 om dat hij Barnevelt heeft doen onthoofden, en de Groot in de gevangenis zetten'
De pot staat op nummer 70:
'Het Jubeljaar van de Utrechtsche Vreede trekt de Pot, om dat deeze Vreede, hoewel in zig zelfs nadeelig, door deszelfs langduurigheid zeer voordeelig is geworden voor den Staat'
Het boek wordt voorafgegaan door een spelverklaring:
Verklaringe van het spel, verbeeldende door gedenk-penningen de geheele historie der Vereenigde Nederlanden. En in het korte al het geen aanmerkelyk in dezelve is voorgevallen, sedert de overgifte door keyzer Karel de V van deeze landen Ao 1555 aan zyn zoon Philippus de II tot op de Vreede van Utrecht 1713. 's-Gravenhage 1751.


* * *

10521
Spel verbeeldende de historie van Holland
Jaar:
1741
Uitgevers / Fabrikanten:
Paupie
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Ganzenbord Imitaties
Steden

Afmetingen:
69 x 48,5 cm
Nummer(s):
RP-P-OB-80.409


 
Uitgave In s' Hagen by Pieter Paupie. Zelfde spel als Index nr 16319 maar het aantal medaillons is bij deze eerste editie 70. Beginnend bij "Oorsprong der troubles onder de Spaanse regering", eindigend bij "'t Jubeljaar van de Vrede 1738".
Onder dezelfde titel verscheen een uitgebreid 550 pagina's tellende boek over de vaderlandse historie (foto 4) als uitweiding bij het ganzenbordspel dat de geschiedenis van de Republiek vanaf het begin van de Opstand tot en met de Vrede van Utrecht tot onderwerp had. Zo bijvoorbeeld nummer 20:
'Prins Maurits telt dubbelt om zyne overwinningen, en ontfangt een van ieder tot bescherming van den Staat: maar hy set een op no. 28 en een op no. 29 om dat hij Barnevelt heeft doen onthoofden, en de Groot in de gevangenis zetten'
De pot staat op nummer 70:
'Het Jubeljaar van de Utrechtsche Vreede trekt de Pot, om dat deeze Vreede, hoewel in zig zelfs nadeelig, door deszelfs langduurigheid zeer voordeelig is geworden voor den Staat'
Het boek wordt voorafgegaan door een spelverklaring:
Verklaringe van het spel, verbeeldende door gedenk-penningen de geheele historie der Vereenigde Nederlanden. En in het korte al het geen aanmerkelyk in dezelve is voorgevallen, sedert de overgifte door keyzer Karel de V van deeze landen Ao 1555 aan zyn zoon Philippus de II tot op de Vreede van Utrecht 1713. 's-Gravenhage 1751.


Foto 1: Collectie Rijksmuseum Amsterdam RP-P-OB-80.409
Foto 2: Collectie Eric van Waarden

* * *

13950
Het Nieuw en Vermaeckelyck Ghansespel
Jaar:
1748
Uitgevers / Fabrikanten:
Egmont
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Klassiek
Speelprenten
Ganzenbord Verticaal

Auteurs / Designers:
Jegher, Jan Christoffel
Afmetingen:
52 x 42 cm


 
Uitgegeven door De Wed. Jacobus van Egmont & Zoon te Amsterdam in 1748. De houtsnede is vervaardigd door de Antwerpse houtgraveur Jan Christoffel Jegher (1610-1666; signatuur: Jan Jeghers fecit) en moet derhalve veel ouder zijn. In het middenveld staan de spelregels in boekdruk.

Collectie Nederlands Openlucht Museum Arnhem

* * *

16265
Driekoningenbriefjes
Jaar:
1750 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Gutekoven Francke
Algemene spelnamen:
Koningsbrieven
Driekoningenbriefjes
Trekbrief

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Afmetingen:
35,5 x 20 cm


 
De prentjes uit deze z.g. "Driekoningenbriefjes" werden met Driekoningen uitgeknipt en gebruikt bij het "Koningtrekken", waarbij de briefjes in een omgekeerde hoed werden gedaan. Degene die de Koning trok mocht 's avonds de Koning zijn. De overige feestvierders trokken de andere briefjes waarop hun rol voor de avond stond.
Het exemplaar bevat twee gelijke sets van elk 16 briefjes, aan weerzijden gedrukt. Opdruk "Te Loven, uyt de Drukkery van Gutekoven-Francke, in de Pens-straet, No 2".

Foto: Het Oude Kinderboek

* * *

9143
Het Nieuw en Vermaeckelyck Ghansespel
Jaar:
1750 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Ottens
Algemene spelnamen:
Ganzenbord
Behoort tot reeksen:
Ganzenbord Klassiek
Speelprenten
Ganzenbord Verticaal

Afmetingen:
52 x 42 cm


 
Kopergravure, uitgegeven door Renier & Josua Ottens. Datering 1720-1766.

Uit: De Gans met de gouden Eieren, Icob 1979

* * *


Sitemap |  Disclaimer & Copyright |  Over deze website |  Contact |  Links