Home       Disclaimer & Copyright       Over deze website       Sitemap       HONGS Mobiel       Contact       Links
Home Historisch Overzicht Nederlandse GezelschapsSpellen
 

Zoektips voor 'Vrij zoeken'
  • Laat algemene woorden als 'het', 'een', 'de' etc. weg.
  • Er kan ook een uitgever, reeks, auteur, jaartal enz. worden meegeven, b.v. Disney Jumbo 1950.
  • Incomplete zoekwoorden zijn toegestaan. Disn Jumb geeft het zelfde resultaat als Disney Jumbo.
  • Splits woorden, b.v. sport  wedstrijd i.p.v. sportwedstrijd.
  • Plaats uw zoekopdracht tussen aanhalingstekens om exact daarop te zoeken, b.v. "koninklijk huis".
  • Het zoeken toont alleen resultaten die álle zoekwoorden bevatten (AND).
  • Bij een ingave van 3 of meer letters zal geprobeerd worden op basis daarvan al een aantal suggesties te tonen.
Vrij zoeken:   
 Zoek ook in
 omschrijving
De omschrijving is de tekst die beneden de foto's staat. Vink het hokje aan om die mee te nemen in de zoekopdracht. Als het zoekwoord daarin wordt gevonden wordt het geel gemarkeerd in de omschrijving.
Resultaten die één of meer van de hier opgegeven woorden bevatten zullen worden uitgesloten.

Plaats combinaties van woorden tussen aanhalingstekens om die exacte combinatie uit te sluiten, b.v. "koninklijk huis".
Zonder de  woorden:               
Zoeken op speciale velden, zoals Uitgever, Reeks e.d.:
  • Het zoeken toont alleen resultaten die aan álle zoekcretieria voldoen (AND).
  • Let op eerdere selecties in de velden. Wis ze zonodig eerst.
  • Selectie van b.v. een Uitgever leidt automatisch tot een filtering van b.v. Reeksnamen die daarmee gecombineerd kunnen worden.
Spelnamen zijn de algemeen gangbare namen voor een bepaald soort spel, b.v. Ganzenbord of Halma. Dit is dus niet altijd gelijk aan de titel op de doos. Op titel kan wel gezocht worden in het Vrij zoeken veld.

Onder Reeks vallen items die in een serie zijn uitgegeven. Ook vindt men hier themagroepen of andere groeperingen, zoals b.v. Koninklijk Huis of Curiosa.
Uitgever: 
   
  Spelnaam: 
   
  Reeks/Thema: 
   
  Auteur: 
   
Zoeken op jaartallen:
  • Vul alleen het VANAF jaar in om alle items te tonen vanaf dat jaar tot nu.
  • Vul zowel het VANAF jaar als het T/M jaar in om alle items te tonen uit de tussenliggende periode (incl. items uit de ingevulde jaartallen zelf).
  • Vul alleen het T/M jaar in om alle items te tonen tot en met dat jaar en ouder.
Jaar vanaf:     t/m:     Index Nr:  Zoeken op Index Nr:

Elk item heeft een index nummer dat boven in de colofon van het item te vinden is. Indien U het nummer reeds kent kunt U dat invullen.
Deze optie wist automatisch alle andere zoekvelden.
     

   Achtergrond over Mens-Erger-Je-Niet / Ludo

1923 - ca.1926

ca.1923 - 1947

1947 - heden (Jumbo)

1949 - ca. 1980 (NSF)

Mensch ärgere Dich Nicht werd in 1905 bedacht door Josef Friedrich Schmidt te München maar kwam pas in 1914 voor het eerst op de Duitse markt. Op sommige dozen treft men de afkorting daarvan, J.F.S.M. aan. Het spelprincipe is echter niet helemaal nieuw. Onder de naam Pachisi of Ludo is het spel al eeuwen bekend vanuit India.

Op de dozen en het speelbord treft men verder nog de volgende Duitse afkortingen aan:
D.R.G.M., hetgeen staat voor Deutsches Reich Gebrauchs Muster(schutz). Dit is een soort patent aanduiding die vanaf ca. 1915 tot ongeveer de tweede wereldoorlog werd gebruikt.
D.R.W.Z., eveneens een patent aanduiding, Deutsches Registriertes Wares Zeichen, die grofweg kan worden gedateerd tussen 1925 en 1945.

In Nederland werd het spel vanaf 1923 door Hausemann & Hötte geïmporteerd van de Duitse uitgever Spear (J.W.S. Bavaria). De eerste versies herkent men aan het ontbreken van het uitroepteken achter de titel op de doos. In latere versies staat dat uitroepteken er wel. In 1934 verkreeg Hausemann & Hötte een licentie om het spel in eigen beheer uit te geven. Vermoedelijk zijn op dat moment ook de aanduidingen D.R.G.M. en D.R.W.Z. verdwenen. De afkorting J.F.S.M. komt men daarna wel nog tegen.

Naast het uitroepteken als herkenningspunt is er de spelling Mensch, die later over gaat in Mens, de tekst in de zwarte balk, later gewijzigd in en de vormgeving van de letters in de titel die een overgang kennen zoals hiernaast weergegeven. In 1949 nam Jumbo de kartonnagefabriek "Best Ever" over, die later werd omgedoopt tot "Nederlandse Spellen Fabriek" (NSF). Dit paste in de strategie om zich meer te gaan toeleggen op de productie van spellen, i.p.v. speelgoed. De NSF dozen kregen een iets ander lettertype voor de titel. Tevens werd hiermee een nieuwe aanpak ingeluid om naast de kwalitatief goede (en dus relatief dure) Jumbo dozen een goedkopere "budget" reeks te voeren. Dit werd later voortgezet met de Papita en King spellen.

Vanaf ca. 1960 werden de spellen in drie verschillende uitvoeringen verkocht, klein, middel en groot. Deze aanpak treft men ook bij andere Jumbo spellen aan, zoals Ganzenbord (3 maten) en Electro (2 maten).

Zie verder ook de uitgebreide beschrijving van de Duitse historie van dit spel op http://www.alte-spiele.de/MaeDn.htm


   
  001 002 003 004 005 006 007 008 009 010 011 012
Mens Erger Je Niet  [227]
12380
Nieuw Amerikaansch Damspel
Jaar:
1888
Uitgevers / Fabrikanten:
A L Land Heerenveen
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Afmetingen:
54 x 54 cm


 
Getuige de advertentie op foto 6 hoort bij het spel nog een set van 16 damstenen in 4 verschillende kleuren, een dobbelsteen en een handleiding.
Het spel lijkt een soort Ludo variant te zijn. Zeker is dat niet daar de spelregels niet aanwezig zijn.
Op foto 8 is te zien dat de baan geheel gelijk is aan die van LUDO ( per arm 6=2=6 velden ). De rode vakken zouden nog kunnen dienen als de ‚vrije”-vakken/kastelen/kroonvakken waarbij de speler daar niet geslagen kan worden. De datering komt ook wel overeen met het 'patenteren' in Engeland van LUDO (afgeleid van PARCHEESI). Bijzonder is dat direct daarop of bijna gelijktijdig een Nederlander uit Heerenveen dit spel uitbracht.

* * *

6115
Mensch argere dich nicht
Jaar:
1915
Uitgevers / Fabrikanten:
Schmidt
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Een vroege Duitse voorloper uit 1915.

* * *

13284
Mensch erger je niet
Jaar:
1923 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek
Nummer(s):
991 holl


 
Waarschijnlijk is dit één van de eerste Nederlandse uitgaven van Mensch Erger Je Niet, mogelijk zelfs de allereerste, geïmporteerd uit Duitsland en op de markt gebracht door Hausemann en Hötte. De Bavaria lans van Spear's, waarvan de spellen uit Duitsland werden geïmporteerd, staat op het deksel alsmede aan de binnenzijde onder de spelregels.
De zeer langwerpige doos toont hier nog het lettertype zoals dat ook op de Duitse voorganger werd gebruikt. Op hiernavolgende dozen werd dit lettertype aangepast (zie ook introtekst Mens Erger je Niet).
Merk op dat in de titel van deze eerste uitgaves géén uitroepteken staat. In latere versies staat dat uitroepteken er wel.
Op foto 4 een krantenartikeltje uit 1923 waarin Mensch Erger Je Niet voor het eerst wordt vermeld.


* * *

1759
Mensch erger je niet
Jaar:
1923 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek
Nummer(s):
991/1


 
Waarschijnlijk één van de eerste Nederlandse uitgaven van Mensch Erger Je Niet, geïmporteerd uit Duitsland en op de markt gebracht door Hausemann en Hötte. Met Bavaria lans, D.R.G.M. en genummerd 991/1. Aan de binnenzijde van het deksel de spelregels gedrukt alsmede reclame voor diverse andere Spear's spelen.
 
Foto's: Victor Voogd

* * *

83
Mensch erger je niet
Jaar:
1924 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
6-speler uitvoering. Lusje in de 'h' neigt naar voren. Het logo van Spear's staat aan de rechterzijde. Verder toont het spel de afkorting "D.R.G.M." op het speelbord en op de doos.

* * *

13485
Mensch erger je niet
Jaar:
1924 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
4-speler uitvoering. Minder luxe en iets kleiner uitgevoerd.
 
Foto 1,3,4: Donatie Menno de Vries aan Collectie Fred Horn, Vlaams Spellenarchief te Brugge

* * *

6448
Mensch Erger Je Niet
Jaar:
1924 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Op deze sober uitgevoerde doos voor 4 spelers staat geen uitgever meer vermeld, alleen de afkorting "D.R.G.M." op het speelbord en op het deksel.

Foto's: Jerry van Druten

* * *

156
Mensch Erger Je Niet
Jaar:
1924 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek
Afmetingen:
30,5 x 18 x 3 cm


 
Op deze doos voor 6 spelers staat de Duitse firma "Spear Spelen" alleen in letters vermeld alsmede de tekst "Uitgave van JW Spear & Sohne, Nürnberg, No. 991". Tevens wederom de afkorting "D.R.G.M." op het speelbord en aan de binnenzijde van het deksel en geen uitroepteken achter de titel.

* * *

16786
Mensch Erger Je Niet
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Op deze doos voor 4 spelers staat de Duitse firma "Spear Spelen" alleen in letters vermeld alsmede de tekst "Uitgave van JW Spear & Sohne, Nürnberg, No. 949". Tevens wederom de afkorting "D.R.G.M." op het speelbord en aan de binnenzijde van het deksel en geen uitroepteken achter de titel.

Collectie Reinoud van der Baan

* * *

9881
Mensch Erger Je Niet
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Langwerpige doos voor 6 spelers. Op de deksel het "Spear Spelen" logo in ovaal en de afkorting "D.R.G.M.". Geen uitroepteken achter de titel.
In de deksel reclame voor Boerenschroom, Voetbal Match, Wie het laatst lacht en een kaartspel.

Foto's: Nico van Dijk

* * *

18066
Eile mit Weile - Haast U langzaam
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Scholz Jos
Algemene spelnamen:
Ludo
Mens Erger Je Niet

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties
Afmetingen:
23 x 30,5 x 3,5 cm
Nummer(s):
377


 
In vieren gevouwen speelbord 44 x 44 cm en 16 pionnen in 4 kleuren. Spelregels in het deksel.

* * *

17259
Haast u Langzaam
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Hausser
Algemene spelnamen:
Ludo
Mens Erger Je Niet

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties


 
Foto's: Kelk

* * *

11440
Lach niet te vroeg
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Klee
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties


 
Al vroeg werden naast de Mensch Erger Je Niet spellen imitaties ervan uitgegeven onder diverse namen. Een eerste vermelding van de titel "Lach niet te vroeg" is aangetroffen in een advertentie van Goedkoope Bazaar uit 1925.



* * *

17610
Mensch windt je niet op !
Jaar:
1925 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Onbekend
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties


 
Op de doos de aanduiding D.P.G.M. in plaats van het gebruikelijke D.R.G.M. Mogelijk is dit simpelweg een drukfout, net als het woord "windt" waar geen "t" achter hoort te staan. Verder een teken met de tekst 'R 101' in een cirkel.

* * *

1563
Maar niet kibbelen ! Gebruik TOROL
Jaar:
1926
Uitgevers / Fabrikanten:
Torol
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Speelprenten
Bedrijven
Mens-Erger Imitaties


 
Reclamespel van Torol Gloeikousjes. Soort Mens-Erger-Je-Niet voor twee spelers. Op foto 5 een sluitzegel van Torol.

* * *

217
Mensch Erger Je Niet !
Jaar:
1926 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Schmidt
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Er staat nu wél een uitroepteken achter de titel en de doos heeft de aanduiding J.F. Schmidt München. Deze aanduiding treft men ook wel aan als J.F.S.M. Er staat géén vermelding van Spear Spelen meer op de doos.
Verder toont deze doos beide Duitse patent aanduidingen D.R.W.Z. en D.R.G.M., waarmee de doos grofweg kan worden gedateerd tussen 1925 en 1945. Het lusje in de "h" van "Mensch" neigt licht naar voren, hetgeen met name bij de oudste dozen wordt aangetroffen.
 
Collectie Fred Horn, Vlaams Spellenarchief te Brugge (donatie Joop en Tineke Boeije)

* * *

17594
Je bent er nog niet !
Jaar:
1927 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Spear
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties


 
Al vroeg werden naast de Mensch Erger Je Niet spellen imitaties ervan uitgegeven onder diverse namen. Een eerste vermelding van de titel "Je bent Er Nog Niet" trof ik aan in een advertentie uit 1928. Het spel is echter mogelijk al eerder uitgegeven.
Waarschijnlijk hoort maar één van de twee getoonde borden bij dit spel.

* * *

7331
Lach niet te vroeg
Jaar:
1927 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Klee
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties
Nummer(s):
H.342


 
Collectie Fred Horn, Vlaams Spellenarchief te Brugge.

* * *

13576
Lach niet te vroeg
Jaar:
1927 (+/-)
Uitgevers / Fabrikanten:
Klee
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Imitaties
Nummer(s):
H8164-64


 
Collectie Fred Horn, Vlaams Spellenarchief te Brugge.

* * *

172
Mensch erger je niet !
Jaar:
1928
Uitgevers / Fabrikanten:
Schmidt
Algemene spelnamen:
Mens Erger Je Niet
Ludo

Behoort tot reeksen:
Mens-Erger Klassiek


 
Het lusje in de "h" van "Mensch" neigt nu iets minder naar voren. Op de doos staan de afkortingen D.R.G.M. en J.F.S.M. Op het speelbord linksonder het nummer 'C31'.

Het jaartal is mede gebaseerd op een afbeelding van deze doos in een Sinterklaas advertentie van Sunlight uit 1928 (zie foto 5) waarin dit spel bij inruil van 10 coupons kon worden verkregen. De doos is daarop te herkennen aan zijn opvallend langwerpig formaat en de letters die de doos vrijwel geheel vullen. De eerste "e'" van "erger" staat vrijwel gelijk met de rechterkant van het ovaaltje met de man. In latere dozen staat deze "e" duidelijk ónder het ovaaltje. Deze advertenties treft men aan tot ca. 1930.

* * *


Sitemap |  Disclaimer & Copyright |  Over deze website |  Contact |  Links