Home       Disclaimer & Copyright       Over deze website       Sitemap       HONGS Mobiel       Contact       Links
Home Historisch Overzicht Nederlandse GezelschapsSpellen


  Herkomst straatnamen       Zwarte dozen 1940-1968       Witte dozen 1968-1979  


Identificatie en plaatsing in de tijd van de Nederlandse zwarte Monopoly dozen uit de periode 1940-1968

De dozen uit de periode 1940-1968 kenmerken zich door een lange reeks van - soms kleine - wijzigingen in de uitvoering en onderdelen. Het is derhalve uiterst lastig een doos exact te identificeren zonder gedetailleerde kennis van de verschillen. Onderstaand overzicht is samengesteld op basis van de bestudering van een groot aantal verschillende zwarte dozen. Het is echter niet uitgesloten dat deze lijst toch nog onvolkomenheden bevat. Melding daarvan, vergezeld van documentatie materiaal, wordt op prijs gesteld.

Naast deze zwarte dozen zijn nog diverse andere dozen verschenen in afwijkende kleuren als gevolg van materiaalschaarste in de oorlog, of als bijzondere editie ter gelegenheid van diverse jubilea (20 jaar, 25 jaar etc.). Ook zijn voorafgaand aan de eerste volledig Nederlandse doos in de periode 1936-1940 een tweetal types geïmporteerde Engelse mini-doosjes met los bord verkocht. Voor een beschrijving van deze overige uitgaves wordt verwezen naar het totaaloverzicht van Nederlandse Monopoly spellen op deze website of het internationale Monopoly Lexicon van Albert Veldhuis.

De roze gemarkeerde vakken geven unieke kenmerken of unieke combinaties van maximaal 2 kenmerken waarmee een bepaald type doos eenduidig kan worden geïdentificeerd.

De bij de verschillende types genoemde jaartallen zijn zo nauwkeurig mogelijk herleid op basis  van diverse historische gegevens en geven het jaar aan waarin dit spel voor het eerst werd uitgegeven.

Bijgewerkt 18 januari 2014 overzicht


1940 - 1958         Ga naar 1959 - 1968
  Type Z1 - 1940
31,5 x 53,5 x 2,5 cm
(extreem brede doos omdat alles naast elkaar ligt)
Type Z2 - 1941

36 x 23,5 x 2,5 cm
(kleine doos)
Type Z3.1 - 1941

49 x 25,5 x 2,5 cm
Type Z3.2 - '42/43

49 x 25,5 x 2,5 cm
Type Z4 - '42/43

36 x 23,5 x 2,5 cm
K2507 en rode strepen
(kleine doos)
Type M3 - 1947
16,3 x 19,7 x 3 cm
mini-doosje met los bord
Type Z5 - '47/57
23,5 x 46 x 2,5 cm
Type Z6 - 1957
23,5 x 46 x 2,5 cm
Type Z7 - 1957
23,5 x 46 x 2,5 cm
Type Z8 - 1958
23,5 x 46 x 3 cm
HONGS Index Nr 319 341 340 340 346 410 388 565 564 585
Locomotieven plaatje
op deksel

opgeplakt
NEDERLANDSE

Gedrukt

NEDERLANDSE

opgeplakt
NEDERLANDSCHE

opgeplakt
NEDERLANDSCHE

Gedrukt

NEDERLANDSE

K2507

opgeplakt
Patent No.453689

opgeplakt
Patent No. 453689
 

opgeplakt
Patent No. 453689

opgeplakt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Naam Uitgever


v.P.& R.B.N.V.

v.P.& R.B.N.V.

v.P.& R.B.N.V.

v.P.& R.B.N.V.

v.P.& R.B.N.V.

Smeets & Schippers

Smeets & Schippers

Smeets & Schippers

Smeets & Schippers

Smeets & Schippers
Titel op Deksel geen geen
" Monopoly de Luxe "

" Monopoly de Luxe "

Monopoly "Junior"
geen
« Monopoly de Luxe »

" Monopoly de Luxe "

" Monopoly de Luxe "

" Monopoly de Luxe "
Titel op Rand deksel Nee
"Junior" Monopoly op lange zijde

14043 op korte zijde
Nee Nee
"Junior" Monopoly op lange zijde

14043 op korte zijde
Nee Nee Nee Nee
 
Nee

Logo op deksel

geen geen geen geen geen geen geen geen geen geen

Indeling
doos


8 vakken en een grote voor het bord

5 vakken en een grote voor het bord

6 vakken, midden hoog, alle randen mahonie

6 vakken, midden hoog, alle randen mahonie

5 vakken en een grote voor het bord

4 vakken

5 vakken van enkel gevouwen karton, midden hoog

6 vakken van enkel gevouwen karton, midden hoog

6 vakken van enkel gevouwen karton, midden hoog

witte opvulvakken en geen advertenties in deksel

Onderkant
en Rand


wit en mahonie randen

onbewerkt en mahonie randen

onbewerkt en mahonie randen

onbewerkt en mahonie randen

onbewerkt

onbewerkt en witte randen

onbewerkt en mahonie randen

onbewerkt en mahonie randen

onbewerkt en mahonie randen

wit en mahonie randen
Rugzijde
bord

blauw gevouwen

blauw gevouwen (soms rood of geel)

 Opgeplakt. "De Luxe" onder locomotieven plaatje

 Opgeplakt. "De Luxe" onder locomotieven plaatje en nummer 14034.
Variatie: dit plaatje ook op deksel

blauw gevouwen (soms rood of geel)

gevouwen

gevouwen

gevouwen

gevouwen

linnen rug

Speelzijde bord en patent-tekst


Waddington groene loc met speelveld naar buiten gevouwen
Dorpstraat
 alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

Trein van voren
kleine maat (35x35) met speelveld naar buiten gevouwen

Waddington groene loc linnen rug Dorpstraat
 Alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc linnen rug Dorpstraat
 Alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

zwarte streep boven belasting vakjes

Trein van voren
kleine maat (35x35) met speelveld naar buiten gevouwen

Waddington groene loc, gevouwen Dorpstraat
 “Uitgave...” 67mm in rood onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc, gevouwen Dorpstraat
 “Uitgave...” 67mm in rood onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc, gevouwen Dorpstraat
 “Uitgave...” 67mm in rood onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc, gevouwen Dorpstraat
 “Uitgave...” 65mm in rood onder locomotieven plaatje
Variatie: Type Z7a

Waddington groene loc, gevouwen Dorpstraat
 “Uitgave...” 67mm in rood onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc, linnen rug, Dorpstraat
“Uitgave...” 65mm in rood
Variatie: Type Z8a

 gevouwen bord

Pionnen


gevouwen karton op blank houten voetje

karton
kleur variaties op rug

karton op zwart houten voetje

karton op zwart houten voetje

karton
kleur variaties op rug

ruw hout

mens-erger

mens-erger

Torentjes

mens-erger
Variatie:

mens-erger brede voet

Dobbel-stenen


onbewerkt hout

onbewerkt hout

zwart met witte stippen

zwart met witte stippen

Tolletje.

Variatie: onbewerkte houten dobbelstenen in plaats van, of soms samen met tolletje

onbewerkt hout

onbewerkt hout
 

onbewerkt hout

onbewerkt hout

geverfd hout

Geld

1-5-10-20-50-100-500


3796-36 oud type

junior-type, kleine maat

zonder nummer
500 wit

zonder nummer
500 wit

junior-type, kleine maat

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

Kans (16) en Alg.
Fonds (16)
kaartjes


ongenummerd
grote letters

kleinere maat, genummerd

Variatie:


ongenummerde Kans/Alg.Fonds kaartjes

ongenummerd, ronde hoeken

Variatie:

drukfout "TWEDE"

ongenummerd, ronde hoeken

kleinere maat, genummerd
Variaties:

 lichtblauwe KANS kaartjes

foutdruk alleen "ALGEMEEN

genummerd

genummerd
 

genummerd

genummerd

genummerd

Eigendoms bewijzen (28)


gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
"Wanneer een speler AL de straten van een..."
kleinere maat

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."
kleinere maat

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
"Wanneer een speler AL de starten van een..."
(soms geperforeerd)

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van een.."
Huisjes (32) en Hotels (12)
dof met brede basis

karton
kleur variaties op rug

dof met brede basis

dof met brede basis

karton
kleur variaties op rug

dof met brede basis

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend
Variatie:

doffe 5-zijdige
huisjes

3-zijdig glanzend
 

Spelregels


"MONOPOLY"
 met Serif

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers
 K2507
Variatie: spelregels zonder nummer K2507

locomotieven plaatje 3-7 spelers
Variatie:

Spelregels op langwerpig
papier

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotieven plaatje 3-7 spelers
 

Overige attributen

onbekend onbekend onbekend onbekend
Briefje over tolletje
onbekend onbekend onbekend onbekend
witte "controle strook"
 op dun papier

 
1959 - 1968        Ga naar 1940 - 1958

  Type Z9 - 1959
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z10 - 1960
 
23,5 x 46 x 3 cm
 
Type Z10.1 - 1961
 
23,5 x 46 x 3 cm
 
Type Z11 - 1961
 
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z12 - 1962
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z12.1 - 1963
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z13 - 1963
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z14 - 1965
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z15 - 1966/67
23,5 x 46 x 3 cm
Type Z16 - 1967/68
 
23,5 x 46 x 3 cm
HONG Index Nr 601 659 694 693 720 18885 715 784 821 842
Locomotieven plaatje
op deksel

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689
 

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Gedrukt
Patent No. 453689

Naam
Uitgever


Smeets & Schippers

N.V. Schippers Int

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers
 

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers

N.V. Smeets & Schippers
Titel op Deksel
« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly de Luxe »
 

« Monopoly de Luxe »

« Monopoly »

« Monopoly »
Titel op Rand deksel Nee
Ja

Ja

Ja

Ja

Ja

Ja
 

Ja

Ja

Ja

Logo op deksel

geen geen geen
zwart vierkantje met witte randen
 

zwart vierkantje met witte randen

zwart vierkantje met witte randen

klein bootje 27mm

klein bootje 27mm

grote boot 40mm

Clipper naam

Indeling
doos



witte opvulvakken en 3 advertenties in deksel



huisje-dobbel en 5 advertenties in deksel en grijs logo zichtbaar



huisje-dobbel en 5 advertenties in deksel.
Grijs logo ovedrukt met zilververf en daarin de naam "MONO Spellen"



huisje-dobbel en 5 advertenties in deksel.
Grijs logo ovedrukt met zilververf en daarin de naam "MONO Spellen"



huisje-dobbel met 7 advertenties in deksel

huisje-dobbel
Geen advertenties meer in deksel

huisje-dobbel



huisje-dobbel met puntjes-relief op vakken
Variatie:

Type Z14a
witte opvulvakken met puntjes-relief maar zonder opdruk

huisje-dobbel

Variatie:

huisje-dobbel met puntjes-relief op vakken

huisje-dobbel
Type Z16f: Assemblagefout:
 er zijn dozen van dit type aangetroffen met de opvulvakken van de Cluedo spellen

Onderkant
en Rand


oranje stippen en randen

oranje stippen en randen

oranje stippen en randen

oranje stippen en randen

oranje stippen en randen, wit vakje

oranje stippen en randen, wit vakje

oranje stippen en randen, wit vakje

oranje stippen en randen, wit vakje

wit

wit
Rugzijde
bord

linnen rug
Smeets & Schippers

N.V. Schippers Int
 

N.V. Smeets & Schippers
geen logo
 

N.V. Smeets & Schippers
geen logo
 

zwart vierkantje met witte randen

klein bootje

 

klein bootje
 

klein bootje

grote boot

Clipper naam

Speelzijde bord en patent-tekst


Waddington groene loc, linnen rug, Dorpstraat
 alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc linnen rug Dorpsstraat
 alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc linnen rug Dorpsstraat
 alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje

Waddington groene loc linnen rug
 Dorpsstraat
 alleen “Wettig gedeponeerd” onder locomotieven plaatje
 

Parker zwarte loc
Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly

Parker zwarte loc
Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly

Parker zwarte loc
Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly

Parker zwarte loc
 Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly

Parker zwarte loc en bootje op speelveld
Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly
Variatie: Type Z15a

Bord met Clipper Naam op rug en speelveld

Parker zwarte loc en Clipper naam op speelveld
Dorpsstraat
©1935,1946,1961 onder Monopoly

Pionnen


mens-erger
Variatie:

mens-erger brede voet

mens-erger

mens-erger brede voet

mens-erger brede voet
 

mens-erger

mens-erger

mens-erger

mens-erger

mens-erger

mens-erger
Variatie:

mens-erger brede voet

Dobbel-stenen


geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout
 

geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout

geverfd hout

Geld

1-5-10-20-50-100-500


zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood

zonder nummer
500 rood
 

oud type

Variatie:
type Z12a


3796-36 nieuw type

3796-36 nieuw type

3796-36 nieuw type

3796-36 nieuw type

3796-36 nieuw type

3796-36 nieuw type

Kans (16) en Alg.
Fonds (16)
kaartjes


genummerd

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters
 

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

ongenummerd
kleine letters

Eigendoms bewijzen (28)


gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de stra-..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de stra-..."
 

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van..."
 

gekaderd,
 "Wanneer een speler AL de straten van..."

gekaderd,
 "Wanneer een speler ALLE..."
Letters van straatnaam zeer kort op elkaar.

gekaderd,
 "Wanneer een speler ALLE..."
Letters van straatnaam zeer kort op elkaar.

Ongekaderd,
"Wanneer een speler ALLE..."
Variatie:

gekaderde
eigendoms bewijzen met "ALLE"

Ongekaderd,
 "Wanneer een speler ALLE..."
Variatie:

gekaderde
eigendoms bewijzen met "ALLE"

Ongekaderd,
 "Wanneer een speler ALLE..."

Ongekaderd,
 "Wanneer een speler ALLE..."
Huisjes (32) en Hotels (12)
3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend
 

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

3-zijdig glanzend

Spelregels


locomotieven plaatje 3-7 spelers

locomotievenplaatje 2-6 spelers

locomotievenplaatje 2-6 spelers

locomotievenplaatje 2-6 spelers

"MONOPOLY"
zonder Serif

"MONOPOLY"
zonder Serif

"MONOPOLY"
zonder Serif

"MONOPOLY"
zonder Serif

rode hoek en Clippper boot

rode hoek en Clipper naam
Variatie: Type Z16a

spelregels met rode hoek en Clipper boot (restant)

Overige attributen


witte "controle strook"
 op dun papier

zwarte "controle-bon"

witte "controle-bon" met "Mony Spellen"

witte "controle-bon" met "Mony Spellen"
De hier getoonde bon met nr 1751 is overigens van de Z10.1.

witte "controle-bon" op dun papier

lichtblauwe "controle-bon" op dun papier

gele "controle-bon" op dun papier
onbekend
"controle-bon" rode rand met nummer 67.xxx.101P of
68.xxx.101P
 

"controle-bon" rode rand met
nummer 67.xxx.101P of
68.xxx.101P

Algemene variaties:

  • Geverfde dobbelstenen komen in diverse soorten en kleuren voor en zijn niet bepalend voor een bepaald type doos.

  • Het komt voor dat aan het begin van de productie van een nieuw type nog één (zelden meer dan één) onderdeel uit de restvoorraden van het voorgaande type werd gebruikt. Ook wordt soms aan het einde van een productieperiode al een onderdeel van het opvolgende type waargenomen. Indien dit structureel voorkomt (regelmatig waargenomen) wordt dit vermeld als een subtype, b.v. “Variatie: Type 4a”.

  • Treft men een doos aan waarin de datering van bepaalde onderdelen wordt toegeschreven aan dozen die niet chronologisch op elkaar  volgen, dan is de kans groot dat het een samengestelde doos betreft met niet-originele onderdelen. Indien historische gegevens bekend zijn waaruit valt af te leiden dat een dergelijke doos toch origineel moet zijn dan wordt melding daarvan bij het Monopoly Lexicon op prijs gesteld.

  • De opdrukken “Huisje met geld” en “Dobbelstenen en Pionnen” op de opvulstukken komen in diverse combinaties voor in verschillende dozen. Waarschijnlijk werden de opvulstukken min of meer willekeurig gebruikt op basis van beschikbare voorraad.

Updates:
26 februari 2011: onderscheid aangebracht in  twee types titel op deksel: « Monopoly De Luxe » en " Monopoly De Luxe " (n.a.v. info Larry Stap)
17 september 2010: Eigendomsbewijzen type Z10.1 en Z11 gecorrigeerd
2 jan 2010: Type Z16 met Cluedo assemblagefout nu genummerd Z16f
7 juni 2009: Controlebon en eigendomsbewijs Z12; toevoeging Z12a ivm overgang van oud naar nieuw type geld
1 juni 2009: Nederlands mini-doosje met los bord uit 1947 toegevoegd in overzicht met type nummer M3
21 mei 2009: correcties in Z1 - Z4; Z10.1 toegevoegd en correctie in speelbord Z11
19 november 2013: toevoeging overgangstype Z12.1. Doos met leeg vierkantje maar zonder advertenties in het deksel. Bord met scheepje-logo (collectie Richard Arling)
20 november 2013: toevoeging controle strook bij Z9 (collectie Richard Arling)
7 januari 2014: toevoeging controle strook bij Z8 (collectie Richard Arling). Zie ook beschouwing bij Index Nr
585.
18 januari 2014: toevoeging variatie in spelregels op langwerpig papier bij type M3 (collectie Richard Arling)
16 februari 2014: controlebon aangetroffen bij een Z11, qua type gelijk aan de bon van de Z10.1
12 april 2014: variatie Z15 opvulvakken met puntjesrelief toegevoegd

 


Sitemap |  Disclaimer & Copyright |  Over deze website |  Contact

© Copyright 2009-2013 Albert Veldhuis (Monopoly Lexicon) en Rob van Linden (Wilma's Spellen en Puzzels)